29/1/08

Το «παιδί» στη ζωγραφική του 19ου αιώνα

(ολοκληρο το άρθρο μου δημοσιεύτηκε στο φιλολογικό περιοδικό Δοκεί μοι στο τεύχος 6, ΄Ανοιξη 2006)

...Το παιδί και ο κόσμος της παιδικής ηλικίας αποτέλεσε ένα αγαπημένο θέμα και ενέπνευσε τους μεγάλους Έλληνες ζωγράφους του 19ου αιώνα και ιδιαίτερα τους ζωγράφους της λεγόμενης Σχολής του Μονάχου. Ο Νικηφόρος Λύτρας, ο Νικόλαος Γύζης ,ο Γεώργιος Ιακωβίδης, ο Πολυχρόνης Λεμπέσης, ο Συμεών Σαββίδης, ο Ιωάννης Ζαχαρίας , ο Γιώργος Ροϊλός και ο Έκτωρ Δούκας απεικόνισαν τη μορφή του παιδιού σε αριστουργηματικά και μεγαλόπνοα έργα. .....
Μέσα από αυτά τα έργα παίρνουμε πληροφορίες και στοιχεία για τη ζωή του παιδιού του 19ου αιώνα αλλά παρακολουθούμε την πορεία της νεοελληνικής Τέχνης και τις διαφορές τάσεις της καθώς οι ζωγράφοι δουλεύουν τα έργα τους πάνω σε ποικίλλες καλλιτεχνικές εκφράσεις .

Στον πίνακα «Τα κάλαντα» εικονίζεται το γνωστό έθιμο της Παραμονής της Πρωτοχρονιάς . Πέντε παιδάκια ντυμένα με γραφικές ελληνικές φορεσιές τραγουδούν τα κάλαντα με τη συνοδεία ταμπούρλου και φλογέρας στην αυλή ενός σπιτιού . Στην πόρτα στέκεται η νοικοκυρά με το μωρό της ενώ στο βάθος ξεπροβάλλει το πρόσωπο ενός περίεργου μικρού παιδιού που έχει σκαρφαλώσει στο μαντρότοιχο. Η σύνθεση είναι εντυπωσιακή και ο ηθογραφικός της χαρακτηρας εμφανής.


Χιουμοριστική διάθεση υπάρχει στη «Παιδική συναυλία» (1896) του Γιώργου Ιακωβίδη όπου τρία αγόρια «ξεκουφαίνουν» τη γιαγιά με ταμπούρλο ,φυσαρμόνικα και τρομπέτα ενώ το κοριτσάκι στο πίσω μέρος απολαμβάνει τη σκηνή. Στο πρόσωπο των παιδιών είναι ζωγραφισμένη η ικανοποίηση από το κατόρθωμα τους και αυτή η αντίθεση συναισθημάτων ανάμεσα στη γιαγιά και τα παιδιά δημιουργεί ένα δραστικό,γεμάτο χιούμορ θέμα.

Στο «Κούκου»(1882)του Ν. Γύζη απεικονίζεται θαυμάσια το παιχνίδι που αρέσει ιδιαιτέρα στα μωρά . Πίνακας ηθογραφικού χαρακτήρα όπου η γιαγιά κρατά στοργικά στην αγκαλιά της το εγγόνι της που προσπαθεί να δει τη μητέρα του ,ενώ αυτή μισοκρύβεται πίσω από τον ώμο της γιαγιάς. Στον πίνακα υπάρχει και ένα μεγαλύτερο αγόρι που προσπαθεί να συμμετάσχει στο παιχνίδι και με τη χαρακτηριστική του κίνηση προσδίδει στον πίνακα μια ψυχολογική χροιά.
Στα «Αρραβωνιάσματα» (1875) ο Ν. Γύζης μας μεταφέρει τον απόηχο της Τουρκοκρατίας . Μέσα σ’ αυτόν τον ηθογραφικό πινακα απεικονίζεται το έθιμο που υπήρχε να αρραβωνιάζουν τα παιδια από μικρα προκειμένου να γλυτώσουν τα αγόρια από το παιδομάζωμα. Οι κεντρικές φιγούρες του πίνακα είναι δυο πολύ μικρά παιδιά , ένα αγόρι και ένα κορίτσι , που αγνοούν όπως φαίνεται τη σημασία του γεγονότος . Το αγόρι παρατηρεί με ενδιαφέρον το χρυσό δαχτυλίδι ενώ το κορίτσι είναι σεμνο και ντροπαλό.
Από τους σημαντικότερους πίνακες όπου τα παιδιά πρωταγωνιστούν είναι «Το Κρυφό Σχολειό» που ζωγράφισε ο Ν.Γύζης .Οι μικροί μαθητές ντυμένοι με τις φορεσιές της εποχής δεν έχουν το χαρούμενο και ανέμελο ύφος των ελεύθερων παιδιών . Με πρόσωπα φοβισμένα παρακολουθούν τη διδασκαλία που γίνεται ιεροτελεστία λόγω της σκλαβιάς. Αυτή η ευλαβική σοβαρότητα τους προσδίδει στον πίνακα ιερή συγκίνηση
................................................................................................................................

Δεν υπάρχουν σχόλια: